1 Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi i Publiczne Gimnazjum Dwujęzyczne nr 12

Budowa średniej szkoły realnej staje się w końcu rzeczywistością

Na posiedzeniu Rady Miejskiej Wałbrzycha w dniu 17 marca 1926 postanowiono przeznaczyć 1 220 000 marek na budowę nowej średniej szkoły realnej w dzielnicy Nowe Miasto. Radni jednogłośnie podjęli tę decyzję świadomi konieczności budowy nowej szkoły. Ustalono wówczas również, że jednocześnie z budową tej placówki powinno rozpocząć się urządzanie budynku szkolnego dla zbiorczych klas świeckich, tylko bowiem pod tym warunkiem frakcja socjaldemokratyczna w Radzie wyraziła zgodę na budowę średniej szkoły realnej.

Pierwszy budynek Państwowego Gimnazjum i Liceum w Wałbrzychu to wspólny budynek ze Szkołą Podstawową nr 1 przy ulicy Piaskowej (przemianowana wkrótce na ulicę Bolesława Limanowskiego). Helena Służałek jako pełnomocnik Kuratora Okręgu Szkolnego Wrocławskiego usiłowała ulokować szkołę w budynku po niemieckiej Oberrealschule przy ulicy Paderewskiego 17. Niestety, gmach zajęty był przez jednostkę sowieckiej armii.

W roku szkolnym 1948/49 kończy się w zasadzie proces reformowania ogólnokształcącej szkoły średniej. Znika ostatecznie gimnazjum i liceum, powstaje natomiast wzorowana na sowieckim systemie oświatowym jedenastolatka. W klasach dziesiątych i jedenastych w dalszym ciągu istnieją takie kierunki, jak humanistyczny, matematyczno-fizyczny i przyrodniczy, ale z czasem i one znikną. Wykształci się „uniwersalny” typ liceum ogólnokształcącego (klasy VIII-XI), które miało przygotować uczniów do podjęcia studiów na rozmaitych kierunkach szkół akademickich. Systematycznie wypierana jest łacina, co z czasem doprowadzi do rażącego obniżenia się kultury humanistycznej polskiej inteligencji. Coraz większe trudności czyni się katechetom. W sprawozdaniu dyrekcji za rok szkolny 1948/49 czytamy: Nasza szkoła ma przede wszystkim wychować nowy typ człowieka, nowy typ inteligenta, bojownika o socjalizm, człowieka przyszłości.

Istotną cezurą w życiu szkoły staje się tzw. przełom październikowy. Widoczna liberalizacja życia społecznego pozwala zdjąć ze szkoły rozmaite serwituty natury politycznej i skupić się na problemach merytorycznych. Optymistyczne impulsy płyną również ze strony władz oświatowych. Zmniejsza się nacisk na koniunkturalną interpretację historii. Szkoła korzysta z tej folgi i na lekcjach demistyfikuje się łamańce interpretacyjne "państwowych" historyków. Nikt wprawdzie nie nazywa po imieniu agresji sowieckiej we wrześniu 1939 roku, ale strącenie z piedestału złowrogiego widma Stalina stanowi coś w rodzaju narodowego katharsis. Wszystko to wywołuje wśród młodzieży pewien ferment intelektualny, który prowadzi między innymi do odkrycia prawdziwej historii własnego narodu. Niestety, ogromne obszary emigracyjnej literatury nadal pozostają na indeksie. Odwilż ta trwała zresztą rok, najwyżej dwa lata, po czym znowu następuje wyraźne zaostrzenie dyscypliny politycznej, ale restytucja reżimu typu stalinowskiego jest już wówczas niemożliwa.